Jong Theater: Recensie Menuet

Menuet is een bevreemdend drieluik waarin de dans tussen een man, zijn vrouw en hun dienstmeisje uitmondt in de nihilistische vaststelling dat echte verbondenheid tussen mensen onmogelijk is. Vanuit drie verschillende standpunten wordt dezelfde tranche de vie verteld. Man, vrouw en meisje handhaven zich ternauwernood in een onderhuids zwellende toestand van afkeer en verlangen, tot een onverhoedse zwangerschap het menuet herschrijft tot kwartet en de huid finaal openscheurt.

De man zelf komt het eerst aan het woord, en in de precieze woorden van meester-observateur Boon legt hij zijn ziel bloot: hij is een sensitieve eenzaat, een eeuwige twijfelaar, die zich achter stapels kranten verschuilt en vanachter die barrière misantropisch het menselijk gewriemel aanschouwt: “Mensen zijn niet samen om elkaar iets mee te delen, maar om elkaar te overtroeven”. Vinden de anderen zichzelf de spil van de/hun wereld, dan ziet de man zichzelf als een versplinterd wezen zonder houvast. Met de komst van het dienstmeisje, die niet toevallig als tweede het woord krijgt, treedt een verwante het huis binnen. Ook het meisje observeert de wereld vanop grote afstand – alleen is zij zoveel jonger, en is alles voor haar veeleer een curieuze ontdekkingstocht, een wreed spel dat ze speelt met Het genot van een sensuele Lolita. Ook zij zoekt naar wat er onder de huid zit, naar wat zich buiten de lijntjes bevindt. Dan is er nog de echtgenote, die de lezer doorheen de blik van man en meisje al heeft leren kennen als oppervlakkig en onvrouwelijk. Maar Boon corrigeert vol mededogen dat beeld, door ook haar in een derde luik een stem te geven: onder die pronte bundel handelingsvermogen en wilskracht blijkt eveneens een gevoelig, twijfelend mens te schuilen. De vrouw is niet onnadenkend, ze heeft er enkel bewust voor gekozen niet te denken, vanuit de pragmatische overtuiging dat dat de mens niet vooruit helpt in zijn leven. Toch moet ook zij ervaren dat ondanks ratio en werklust het leven niet maakbaar is, maar gruwelijke en onvoorspelbare sprongen maakt. Het vernietigt haar hoop, en maakt haar eenzaamheid compleet.

TG Vagevuur heeft ervoor gekozen om het leeuwendeel van Boons tekst in een voice-over te gieten die de stilistische fragiliteit van deze drie innerlijke stemmen respecteert. Een uitstekende keuze, want wat Boon vertelt kon niet preciezer uitgedrukt worden dan in zijn zorgvuldig zelfgekozen woorden. De weinige, korte dialogen tussen de drie hebben de spelers naar de eigen mond gezet, waardoor de voorstelling zich ondanks de hoge leeftijd van de tekst toch nog uitgesproken in het hier en nu afspeelt. Wat niet in tekst meegedeeld raakt wordt door andere media veruitwendigd: een groot projectiescherm licht de mens door tot op bot en geraamte – een beetje wat Boon doet in het woord – en kondigt tegelijk de fatale bevruchting aan die de afgemeten dans zal verstoren. De soms al te nadrukkelijk aanwezige muziek kanaliseert het hunkeren van de man en brengt de toeschouwer in en uit een dromerige wereld van verlangens. Die diversiteit aan media maakt de productie rijk en sober tegelijk: rijk aan veel verschillende communicatievormen, maar spaarzaam en beheerst in het gebruik ervan. Goed vakmanschap, dat ervoor zorgt dat de essentie aankomt: het weinig opbeurende en uiterst booniaanse besef dat elke mens een eiland is.

(Evelyne Coussens)